Naar de inhoud

Belasting & Regelgeving

Werkelijk rendement in box 3: zo werkt het nieuwe stelsel

Van rechtsherstel naar een nieuw box 3-stelselStand van zaken op 12 november 2026
  1. Dec 2021Kerstarrest van de Hoge Raad
  2. Mei 2025Wetsvoorstel naar de Tweede Kamer
  3. Feb 2026Tweede Kamer neemt voorstel aan
  4. Nov 2026Tweede Kamer neemt novelle aan
  5. Jan 2029verwachtVoorgestelde start, afhankelijk van wetgeving

De Tweede Kamer nam de novelle op 12 november aan. De Eerste Kamer moet nog beslissen.

Bij werkelijk rendement in box 3 lopen twee regelingen door elkaar. Je kunt nu al je echte rendement doorgeven. Leidt dat tot een lager box 3-inkomen dan de berekening met vaste percentages, dan gebruikt de Belastingdienst die lagere uitkomst. Daarnaast ligt er een wetsvoorstel voor een nieuw stelsel. De Tweede Kamer nam op 12 november 2026 een novelle aan die 1 januari 2029 als ingangsdatum voorstelt; het eerdere plan ging uit van 2028. De Eerste Kamer moet zich nog over de wet buigen. (bron: Belastingdienst, Tweede Kamer, Tweede Kamer)

Vooral voor beleggers is dat onderscheid van belang. Het oorspronkelijke plan belastte ook koerswinst op aandelen die je nog niet had verkocht. In november 2026 stelde het kabinet juist voor om bij financiële instrumenten de koerswinst pas bij verkoop te belasten. Hieronder lees je wat al geldt en wat nog een plan is. (bron: Tweede Kamer, Raad van State)

Wat is de vermogensaanwasbelasting?

Vermogensaanwasbelasting is belasting over de groei van je vermogen in een kalenderjaar. Ontvang je rente of dividend, dan telt die opbrengst mee. Bij een aandeel kan ook een koersstijging meetellen, zelfs als het aandeel nog in je portefeuille zit. Dat laatste heet ongerealiseerde koerswinst.

Een eenvoudig voorbeeld: je koopt een aandeel voor €100 en het is op 31 december €120 waard. Bij een aanwasbelasting telt de stijging van €20 mee in dat jaar. Bij een vermogenswinstbelasting telt de koerswinst pas mee wanneer je verkoopt. Rente en dividend zijn in beide gevallen inkomsten op het moment dat je ze ontvangt.

De naam van het oorspronkelijke wetsvoorstel, Wet werkelijk rendement box 3, bleef hetzelfde toen het kabinet op 3 november 2026 een wijziging indiende. Die wijziging stelt voor vermogenswinstbelasting uit te breiden naar financiële instrumenten, waaronder aandelen, obligaties en opties. Daarom is het te kort door de bocht om het toekomstige stelsel nog alleen een vermogensaanwasbelasting te noemen. (bron: Tweede Kamer, Raad van State)

Van forfait naar werkelijk rendement in box 3

Voor belastingjaar 2026 rekent de Belastingdienst in eerste instantie met forfaits: vaste rendementspercentages voor banktegoeden, overige bezittingen en schulden. In de voorlopige aanslag zijn dat respectievelijk 1,28%, 6,00% en 2,70%. Het tarief over het berekende box 3-inkomen is 36%. Deze rendementspercentages zijn voorlopig. (bron: Belastingdienst)

Het heffingsvrij vermogen is in 2026 €59.357 per persoon. Voor de forfaitaire berekening telt alleen het deel van je box 3-vermogen boven dat bedrag mee. De Belastingdienst past vervolgens de verhouding tussen belastbaar vermogen en totaal vermogen toe op het berekende rendement. Je betaalt dus niet zomaar 36% over 6% van je hele beleggingsrekening. (bron: Belastingdienst)

Heb je bijvoorbeeld €100.000 aan beleggingen, geen schulden en geen fiscale partner? Dan is bij het voorlopige forfait van 6,00% het berekende rendement €6.000. Na toepassing van het heffingsvrij vermogen blijft €40.643 belastbaar vermogen over. Het box 3-inkomen is dan afgerond €2.439 en de belasting ongeveer €878. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld op basis van de voorlopige percentages voor 2026, geen persoonlijke aanslag. (bron: Belastingdienst)

Je kunt je werkelijk rendement over 2026 in de aangifte doorgeven. De Belastingdienst vergelijkt dat met het berekende box 3-inkomen uit de forfaitaire methode en gebruikt de voordeligste uitkomst. Dat is de tegenbewijsregeling, die sinds juli 2025 in de Wet tegenbewijsregeling box 3 staat. In het voorbeeld hierboven moet je werkelijke rendement dus lager zijn dan ongeveer €2.439 om voordeel te hebben, niet alleen lager dan het bruto forfait van €6.000. Voor een eigen schatting kun je de box 3-rekenhulp voor 2026 gebruiken; je aangifte en aanslag blijven leidend. (bron: Belastingdienst, Belastingdienst, Overheid.nl)

Bij tegenbewijs kijkt de Belastingdienst naar rente, dividend én waardeveranderingen van alle box 3-bezittingen gedurende het jaar. Een verlies op aandelen kan dus meetellen, maar ook de stijging van een tweede woning. Gewone kosten, zoals aankoopkosten van aandelen, zijn meestal niet aftrekbaar. Voor het werkelijk rendement bij tegenbewijs geldt geen heffingsvrij vermogen. Vergelijk de uitkomsten dus pas nadat beide methoden volledig zijn berekend. (bron: Belastingdienst, Belastingdienst)

Voor vastgoed kan dit later veranderen: de Tweede Kamer nam op 12 november 2026 een amendement aan dat aftrek van bepaalde kosten bij de tegenbewijsregeling mogelijk maakt. Het voorstel noemt geen vaste ingangsdatum; die zou per koninklijk besluit worden bepaald en is volgens de indieners uitvoeringstechnisch niet eerder dan 2028 mogelijk. De Eerste Kamer moet ook dit onderdeel nog beoordelen. Voor je aangifte over 2026 geldt deze kostenaftrek dus niet. (bron: Tweede Kamer, Tweede Kamer)

Heb je een tweede woning of ander pand dat je zelf kunt gebruiken, zoals een vakantiehuis? Vanaf 2026 telt de Belastingdienst voor die dagen een bedrag voor eigen gebruik mee bij je werkelijke rendement. Dat geldt ook als je er niet verblijft. Voor dagen waarop je het pand verhuurt, geldt deze bijtelling niet. Eventuele huurinkomsten en waardeveranderingen tellen daarnaast mee. (bron: Belastingdienst)

Tijdlijn: van 2026 tot 2029

De box 3-veranderingen hebben twee sporen: rechtsherstel voor eerdere jaren en een nieuw stelsel voor latere jaren. Het Kerstarrest van december 2021 leidde tot rechtsherstel en uiteindelijk tot de mogelijkheid om een lager werkelijk rendement aannemelijk te maken. (bron: Rijksoverheid)

JaarWat geldt of wordt voorgesteld?
2022 tot en met 2024Je kunt werkelijk rendement voor deze jaren via het formulier Opgaaf werkelijk rendement doorgeven.
2025Je geeft het werkelijke rendement desgewenst op in de aangifte inkomstenbelasting 2025.
2026 en 2027De forfaitaire berekening en tegenbewijsregeling blijven het uitgangspunt.
2028Het kabinet wilde aanvankelijk dan beginnen, maar stelt in de novelle uitstel voor. Volgens het huidige voorstel blijft het forfait met tegenbewijs in 2028 gelden.
2029Voorgestelde start van belasting op werkelijk rendement. De wet is nog in behandeling.

In februari 2026 nam de Tweede Kamer het oorspronkelijke wetsvoorstel aan. Op 3 november stuurde het kabinet de novelle naar de Tweede Kamer, die deze op 12 november 2026 aannam. De Eerste Kamer moet zich nog over de aangepaste wet buigen. 2029 is dus nog geen vastgestelde ingangsdatum. De Raad van State adviseerde om opnieuw te beginnen en pas in 2030 een nieuw stelsel in te voeren; het kabinet heeft dat advies niet gevolgd. (bron: Eerste Kamer, Tweede Kamer, Tweede Kamer, Raad van State)

Diezelfde dag nam de Tweede Kamer ook een amendement op het Belastingplan 2027 aan. Het amendement verlaagt het gewone box 3-tarief van 36% naar 35,5% en introduceert 38,5% voor het deel van het belastbare box 3-inkomen boven €60.000. Dit is nog geen geldend tarief: ook het Belastingplan 2027 moet eerst door de Eerste Kamer. Het rekenvoorbeeld hierboven gebruikt daarom terecht het huidige tarief voor belastingjaar 2026 van 36%. (bron: Tweede Kamer, Belastingdienst)

Wat verandert er voor spaarders en beleggers?

Voor spaarders is het verschil goed te zien: het forfait voor spaargeld op de voorlopige aanslag 2026 is 1,28%, terwijl je echte rente hoger of lager kan zijn. De nieuwe wet moet de heffing laten aansluiten op de daadwerkelijk ontvangen rente. Welke vrijstellingen en tarieven uiteindelijk gelden, hangt af van de wet die wordt aangenomen. (bron: Belastingdienst, Tweede Kamer)

Voor beleggers gaat het vooral om het moment waarop koerswinst meetelt. Onder de huidige tegenbewijsregeling tellen waardestijgingen en -dalingen van aandelen, ETF's en crypto's mee, ook zonder verkoop. De novelle wil koerswinst op financiële instrumenten, zoals aandelen en obligaties, juist bij verkoop belasten. Direct gehouden crypto zou volgens het voorstel in 2029 nog onder de aanwasbelasting vallen. Een cryptobelegging via een beleggingsfonds zou onder de winstbelasting vallen. De Raad van State vindt dit onderscheid kwetsbaar. Je kunt de regels voor tegenbewijs dus niet één op één gebruiken om je toekomstige belasting te voorspellen. (bron: Belastingdienst, Tweede Kamer, Raad van State)

Maak om die reden geen aan- of verkoopbeslissing op basis van een belastingregel die nog niet vaststaat. Bewaar wel je jaaroverzichten, aan- en verkoopgegevens en ontvangen dividend. Die gegevens heb je nu al nodig als je je werkelijk rendement wilt doorgeven. Voor de bredere context lees je ook onze uitleg over box 3 en belasting op crypto. (bron: Belastingdienst)

Opgaaf werkelijk rendement: 2022 en 2025

Wil je werkelijk rendement over 2022 doorgeven? Dat doe je met het formulier Opgaaf werkelijk rendement in Mijn Belastingdienst. Hetzelfde formulier is er voor 2021, 2023 en 2024. Je vult voor elk jaar een apart formulier in. Ook zonder brief van de Belastingdienst kun je voor deze jaren het formulier invullen; pak dan je verzonden aangifte of laatste aanslag erbij voor de bedragen die worden gevraagd. (bron: Belastingdienst)

Voor werkelijk rendement over 2025 gebruik je geen apart formulier. In de aangifte inkomstenbelasting 2025 vraagt de Belastingdienst of je je werkelijke rendement wilt doorgeven wanneer je vermogen boven het heffingsvrij vermogen uitkomt. Doorsturen is niet verplicht. Als je het wel invult, berekent de Belastingdienst je box 3-inkomen op beide manieren en gebruikt de voordeligste uitkomst. (bron: Belastingdienst)

De brief over werkelijk rendement in box 3 is dus een hulpmiddel, geen voorwaarde voor de jaren 2021 tot en met 2024. Voor 2017 tot en met 2020 gelden andere voorwaarden; gebruik daarvoor de checklist van de Belastingdienst voordat je een formulier invult. (bron: Belastingdienst)

Veelgestelde vragen

Moet ik in 2026 belasting betalen als mijn beleggingen dalen?

Dat kan bij de forfaitaire berekening. Als je werkelijke rendement over je totale box 3-vermogen lager is, kun je dit doorgeven. De Belastingdienst gebruikt dan de voor jou gunstigste berekening. Een daling van één aandeel zegt op zichzelf nog niets over het rendement van je hele vermogen. (bron: Belastingdienst)

Is de vermogensaanwasbelasting al ingevoerd?

Nee. In 2026 geldt nog de forfaitaire berekening met tegenbewijs. De novelle stelt nu 2029 voor als start van het nieuwe stelsel. Zowel de definitieve regels als de ingangsdatum hangen af van de parlementaire behandeling. (bron: Tweede Kamer, Belastingdienst)

Heeft Brussel de box 3-regels veranderd?

Nee. Berichten over plannen uit Brussel voor belastingregels tussen bedrijven gaan over een ander onderwerp dan de Nederlandse heffing op privévermogen in box 3. De Nederlandse aanpassing volgt onder meer op uitspraken van de Hoge Raad over de manier waarop fictief rendement werd belast. (bron: Europese Commissie, Rijksoverheid)

Kan ik een verlies uit 2022 verrekenen met winst in 2025?

Niet via de huidige tegenbewijsregeling. De Belastingdienst beoordeelt werkelijk rendement per belastingjaar. Een negatief werkelijk rendement wordt voor dat jaar op nul gesteld. Verliesverrekening in het toekomstige stelsel is een ander onderwerp en hangt af van de definitieve wet. (bron: Belastingdienst, Tweede Kamer)

Logo Scalable Capital

Scalable Broker

Beleggingsplannen vanaf €1; €0 uitvoeringskosten. Productkosten, spreads, cryptokosten en eventuele overige kosten kunnen van toepassing zijn.

Bekijk Scalable Broker

Bronnen

  1. 1.Tweede Kamer, Wetsvoorstel Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  2. 2.Tweede Kamer, Stemmingsuitslag novelle box 3 op 12 november 2026. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  3. 3.Tweede Kamer, Gewijzigd amendement Klaver en Dassen (37 022, nr. 80). Geraadpleegd op 12 november 2026.
  4. 4.Tweede Kamer, Amendement Grinwis c.s. over kostenaftrek voor onroerende zaken (37 053, nr. 14). Geraadpleegd op 12 november 2026.
  5. 5.Raad van State, Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  6. 6.Eerste Kamer, Wet werkelijk rendement box 3 (36.748). Geraadpleegd op 12 november 2026.
  7. 7.Belastingdienst, Hoe is het box 3-inkomen op mijn voorlopige aanslag 2026 berekend?. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  8. 8.Belastingdienst, Wat is mijn werkelijk rendement?. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  9. 9.Belastingdienst, Werkelijk rendement in belastingaangifte 2025. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  10. 10.Belastingdienst, Kan ik zonder brief het formulier Opgaaf werkelijk rendement invullen?. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  11. 11.Belastingdienst, Wat is het heffingsvrij vermogen?. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  12. 12.Overheid.nl, Wet tegenbewijsregeling box 3. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  13. 13.Rijksoverheid, Box 3 rechtsherstel en tegenbewijsregeling. Geraadpleegd op 12 november 2026.
  14. 14.Europese Commissie, European Commission proposes landmark tax simplification package. Geraadpleegd op 12 november 2026.

Brokers vergelijken?

Vind de broker die past bij jouw situatie en beleggingsdoel.

Doe de broker quiz

Klaar om te beginnen met beleggen?

Open een gratis beleggingsrekening en begin vandaag nog met beleggen tegen lage kosten.

Open een rekening