Wat is een ETF?

Een ETF wordt opgezet door een fondsbeheerder, zoals iShares, Vanguard, Amundi of Xtrackers, en is verdeeld in ETF-aandelen die de hele handelsdag op beurzen als Euronext Amsterdam en Xetra worden verhandeld. Er zijn twee markten:

• De beurs. Hier handel jij via je broker met andere beleggers en met market makers, die doorlopend een bied- en een laatprijs afgeven. Volgens de Europese toezichthouder ESMA heeft een UCITS-ETF minstens één market maker die de beurskoers dicht bij de fondswaarde houdt.
• Het fonds zelf. Alleen geselecteerde financiële instellingen, bevoegde deelnemers (authorised participants), kunnen normaal rechtstreeks bij het fonds ETF-aandelen laten uitgeven of inkopen. Is de koers hoger dan de waarde van de inhoud, dan laten zij nieuwe stukken uitgeven en verkopen die; is hij lager, dan kopen ze op de beurs en leveren ze in bij het fonds.

Die fondswaarde per ETF-aandeel heet de intrinsieke waarde (net asset value, NAV); tijdens de handelsdag wordt vaak een indicatieve versie (iNAV) gepubliceerd. Door de spread betaal je bij aankoop meestal iets meer dan die waarde en ontvang je bij verkoop iets minder. Aan het fonds zelf verkopen kun je normaal niet. Wijkt de koers sterk af, bijvoorbeeld omdat er geen market maker meer is, dan moet het fonds dat volgens ESMA wel toestaan.

ETF's verschillen vooral op drie punten:

• Wat ze volgen: aandelen uit de hele wereld, een regio, een land of een sector, of obligaties van overheden en bedrijven. In de ETF-vergelijker zie je ze per categorie.
• Wat ze met dividend doen: herbeleggen of uitkeren. Zie accumulerend of distribuerend.
• Hoe ze de index volgen: door de effecten zelf te kopen, alle of een representatieve selectie, of via een ruilcontract (swap) met een tegenpartij. Zie fysieke of synthetische ETF.

Niet elke ETF is een indexfonds. Actief beheerde ETF's proberen meestal een index te verslaan. Hefboom-ETF's streven een veelvoud van het indexrendement na, maar volgens ESMA kan hun resultaat op middellange tot lange termijn flink van dat veelvoud afwijken.

Bij een ETF betaal je drie soorten kosten:

1. Lopende kosten. De TER is een percentage per jaar dat het fonds uit zijn vermogen betaalt en dat in de koers zit. De kosten van handelen binnen het fonds vallen erbuiten; die staan apart als transactiekosten in het essentiële-informatiedocument (Eid).
2. Orderkosten bij je broker, per aan- of verkoop. Sommige brokers rekenen die niet voor periodieke beleggingsplannen.
3. De spread, die per ETF, beurs en moment van de dag verschilt.

Veel ETF's rekenen intern in dollars, maar op Euronext Amsterdam of Xetra koop je ze meestal in euro's. Valutakosten betaal je dan niet; het wisselkoersrisico in het fonds blijft wel. Hoe je stap voor stap een ETF kiest, staat in onze gids over ETF-beleggen.

Stel: je belegt €5.000 in een aandelen-ETF met 0,20% lopende kosten per jaar, bij een broker die €1 per order rekent. De biedprijs is €99,95 en de laatprijs €100,05: je koopt 0,05% boven het midden en verkoopt 0,05% eronder. De beleggingen in het fonds blijven een jaar gelijk in waarde. Alle bedragen zijn aannames.

Groeit je belegging twintig jaar met 6% per jaar vóór kosten, dan wordt €5.000 zonder kosten ongeveer €16.036. Met 0,20% lopende kosten per jaar houd je ongeveer €15.406 over, met 1,00% ongeveer €13.116. Die 6% is een aanname, geen verwachting. De tabel hieronder toont de lopende kosten van veelgekozen ETF's.

Belasting. Een ETF valt in box 3 onder beleggingen. Over 2026 rekent de Belastingdienst met een forfaitair rendement van 6,00% over de waarde op 1 januari 2026. Was je werkelijke rendement lager, dan kun je dat aantonen met de tegenbewijsregeling.

Volgens de Wet werkelijk rendement box 3, die de Tweede Kamer op 12 februari 2026 aannam, zou de koersstijging van een ETF elk jaar worden belast, ook zonder verkoop. De Eerste Kamer hield de stemming op 30 juni 2026 aan. In september 2026 schetste het kabinet vier scenario's, van invoering per 1 januari 2028 tot intrekking van de wet en in 2030 een vermogenswinstbelasting, die pas bij verkoop belasting heft. Hoe ETF's vanaf 2028 worden belast, is onzeker.

Toezicht. Alle 50 ETF's in onze vergelijker zijn UCITS-fondsen: 47 uit Ierland, 3 uit Luxemburg. Op zo'n fonds houdt de toezichthouder van dat land toezicht, zoals de Centrale Bank van Ierland.

Een ETC (exchange traded commodity) wordt ook op de beurs verhandeld, maar is geen fonds: je koopt een schuldbewijs van de uitgever, ook als die daarvoor fysiek goud aanhoudt. Het Eid van een goud-ETC zegt uitdrukkelijk dat het geen deelneming in een beleggingsfonds is, dus de UCITS-regels gelden er niet voor. Kan de uitgever niet betalen wat hij verschuldigd is, dan kun je je hele inleg verliezen.