Wat is een ETF?
Een ETF (exchange traded fund) is een beleggingsfonds dat je op de beurs koopt en verkoopt, net als een aandeel. De meeste ETF's volgen een index, zoals de MSCI World of de AEX, en heten daarom ook tracker of indextracker. Met één aankoop beleg je in tientallen tot duizenden aandelen of obligaties tegelijk. De jaarlijkse fondskosten zijn in de koers verwerkt.
Hoe werkt een ETF?
Een ETF wordt opgezet door een aanbieder zoals iShares, Vanguard of Amundi en is verdeeld in ETF-aandelen die de hele handelsdag op beurzen als Euronext Amsterdam en Xetra worden verhandeld. Er zijn twee markten:
- De beurs. Hier handel je via je broker met andere beleggers en market makers, die doorlopend een bied- en laatprijs afgeven. Volgens de Europese toezichthouder ESMA heeft een UCITS-ETF minstens één market maker die de beurskoers dicht bij de fondswaarde houdt.
- Het fonds zelf. Alleen geselecteerde financiële instellingen, bevoegde deelnemers (authorised participants), kunnen normaal rechtstreeks bij het fonds ETF-aandelen laten uitgeven of inkopen. Is de koers hoger dan de waarde van de inhoud, dan laten zij nieuwe stukken uitgeven en verkopen die; is hij lager, dan kopen ze op de beurs en leveren ze in bij het fonds.
Die fondswaarde per ETF-aandeel heet de intrinsieke waarde (net asset value, NAV); tijdens de handelsdag wordt vaak een indicatieve versie (iNAV) gepubliceerd. Door de spread betaal je bij aankoop meestal iets meer dan die waarde en ontvang je bij verkoop iets minder. Aan het fonds zelf verkopen kun je normaal niet. Wijkt de koers sterk af, bijvoorbeeld zonder market maker, dan hoort het fonds dat volgens ESMA wel toe te staan.
Welke soorten ETF's zijn er?
ETF's verschillen vooral op drie punten:
- Wat ze volgen: aandelen uit de hele wereld, een regio, een land of een sector, of obligaties van overheden en bedrijven. In de ETF-vergelijker zie je ze per categorie.
- Wat ze met dividend doen: herbeleggen of uitkeren. Zie accumulerend of distribuerend.
- Hoe ze de index volgen: door de effecten zelf te kopen, alle of een representatieve selectie, of via een ruilcontract (swap) met een tegenpartij. Zie fysieke of synthetische ETF.
Niet elke ETF is een indexfonds. Bij een actief beheerde ETF kiest de beheerder zelf de beleggingen. Hefboom-ETF's streven een veelvoud van het indexrendement na, maar volgens ESMA kan hun resultaat op middellange tot lange termijn flink van dat veelvoud afwijken.
Wat kost een ETF?
Een ETF kent drie soorten kosten:
- Lopende kosten. De TER is een percentage per jaar dat het fonds uit zijn vermogen betaalt en dat in de koers zit. De kosten van handelen binnen het fonds vallen erbuiten; die staan apart als transactiekosten in het essentiële-informatiedocument (Eid).
- Orderkosten bij je broker, per aan- of verkoop. Sommige brokers rekenen die niet bij periodieke beleggingsplannen.
- De spread, die per ETF, beurs en moment van de dag verschilt.
Veel ETF's hebben de dollar als basisvaluta, maar op Euronext Amsterdam of Xetra koop je ze meestal in euro's. Je broker rekent dan geen valutakosten; het wisselkoersrisico van de beleggingen blijft wel. Hoe je een ETF kiest, staat in onze gids over ETF-beleggen.
Rekenvoorbeeld
Stel: je belegt €5.000 in een aandelen-ETF met 0,20% lopende kosten per jaar, bij een broker die €1 per order rekent. De biedprijs is €99,95 en de laatprijs €100,05: je koopt 0,05% boven het midden en verkoopt 0,05% eronder. De beleggingen blijven een jaar even veel waard. Alle bedragen zijn aannames.
| Kostenpost | Bedrag |
|---|---|
| Orderkosten en halve spread bij aankoop | €3,50 |
| Lopende kosten over één jaar | €10,00 |
| Orderkosten en halve spread bij verkoop | €3,50 |
| Totaal na één jaar | €17,00 (0,34%) |
Groeit je belegging twintig jaar met 6% per jaar vóór kosten, dan wordt €5.000 zonder kosten ongeveer €16.036. Met 0,20% lopende kosten per jaar houd je ongeveer €15.406 over, met 1,00% ongeveer €13.116. Die 6% is een aanname, geen verwachting. De tabel hieronder toont de TER van veelgekozen ETF's.
| ETF | Index | TER per jaar | Kosten per jaar bij €10.000 |
|---|---|---|---|
| VWCE | FTSE All-World | 0,14% | €14 |
| VWRL | FTSE All-World | 0,14% | €14 |
| IWDA | MSCI World | 0,20% | €20 |
| CSPX | S&P 500 | 0,07% | €7 |
| VUSA | S&P 500 | 0,07% | €7 |
| VUAA | S&P 500 | 0,07% | €7 |
| EIMI | MSCI Emerging Markets IMI | 0,18% | €18 |
| CNDX | Nasdaq 100 | 0,30% | €30 |
Bron: factsheets en KID’s van de fondsbeheerders, zoals in onze ETF-vergelijker, laatst bijgewerkt 10 november 2026.
Wat betekent dit voor jou in Nederland?
Belasting. Een ETF valt in box 3 onder beleggingen. Over 2026 rekent de Belastingdienst met een forfaitair rendement van 6,00% over de waarde op 1 januari 2026. Was je werkelijke rendement lager, dan kun je dat aantonen met de tegenbewijsregeling.
Volgens de Wet werkelijk rendement box 3, die de Tweede Kamer op 12 februari 2026 aannam, zou de koersstijging van een ETF elk jaar worden belast, ook zonder verkoop. De Eerste Kamer hield de stemming op 30 juni 2026 aan. In een brief van 13 september 2026 schetste het kabinet vier scenario's, van invoering per 2028 tot intrekking van de wet. In drie ervan komt in 2028 of 2030 een vermogenswinstbelasting, die koerswinst pas bij verkoop belast. Er is nog niet gekozen: hoe ETF's vanaf 2028 worden belast, is onzeker.
Toezicht. Alle 50 ETF's in onze vergelijker zijn UCITS-fondsen: 48 uit Ierland, 2 uit Luxemburg. Toezicht op zo'n fonds ligt bij de toezichthouder van dat land, zoals de Centrale Bank van Ierland.
ETF of ETC: wat is het verschil?
Een ETC (exchange traded commodity) wordt ook op de beurs verhandeld, maar is in de regel geen fonds: je koopt een schuldbewijs van de uitgever, ook als die daarvoor fysiek goud aanhoudt. Het Eid van de iShares Physical Gold ETC noemt het product geen deelneming in een beleggingsinstelling, dus de UCITS-regels gelden er niet voor. Kan de uitgever niet betalen, dan kun je volgens dat Eid je hele inleg verliezen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een ETF en een aandeel?
Met een aandeel ben je mede-eigenaar van één bedrijf; met een ETF-aandeel bezit je een stukje van een fonds dat in tientallen tot duizenden bedrijven of obligaties belegt. Kopen en verkopen gaat hetzelfde: via je broker op de beurs. Eén bedrijf weegt in een ETF minder zwaar, maar je betaalt lopende kosten die een los aandeel niet heeft.
Hoe kies je een ETF?
Begin bij waarin je wilt beleggen: de hele wereld, één regio of bijvoorbeeld obligaties. Daarmee kies je de index. Vergelijk ETF's op dezelfde index daarna op lopende kosten, fondsgrootte, spread en dividendbeleid. Controleer ook of je broker de ETF aanbiedt, op welke beurs en in welke munt, en of 'UCITS ETF' in de naam staat.
Hoeveel geld heb je nodig om in een ETF te beleggen?
Minimaal de koers van één ETF-aandeel plus de orderkosten. Bij sommige brokers beleg je via een beleggingsplan al vanaf €1; je koopt dan fracties van een ETF-aandeel. Let op vaste orderkosten: €1 is bij een inleg van €50 al 2%, bij €1.000 nog 0,1%.
Wat gebeurt er met je ETF als de aanbieder failliet gaat?
De bezittingen van een UCITS-ETF liggen bij een aparte bewaarder (depositary). Gaat de beheerder failliet, dan blijven ze daar veilig, zo staat in het Eid van Vanguards FTSE All-World-ETF. Gaat de bewaarder zelf failliet, dan kan het fonds wel verlies lijden, zonder garantieregeling. Bij je broker staan je ETF-aandelen apart van diens eigen vermogen. Tegen koersdalingen beschermt dit niet.
ETF's naast elkaar zetten
Vergelijk populaire ETF’s op kosten, dividendbeleid, spreiding en rendement.
Scalable Broker
Beleggingsplannen vanaf €1; €0 uitvoeringskosten. Productkosten, spreads, cryptokosten en eventuele overige kosten kunnen van toepassing zijn.
Bekijk Scalable BrokerBronnen
- ESMA: Guidelines on ETFs and other UCITS issues (ESMA/2014/937)
- Vanguard FTSE All-World UCITS ETF (Acc): essentiële-informatiedocument
- iShares Physical Gold ETC: essentiële-informatiedocument
- Belastingdienst: berekening box 3-inkomen 2026
- Ministerie van Financiën: Kamerbrief over box 3 (13 september 2026)
Geraadpleegd op 29 september 2026. Deze uitleg is algemene informatie en geen persoonlijk beleggingsadvies. Hoe wij vergelijken en waaraan wij verdienen, lees je op hoe wij vergelijken.