Wat is box 3?

Je geeft je bezittingen en schulden op zoals ze waren op 1 januari, de peildatum. Latere wijzigingen tellen voor dat jaar niet mee. De Belastingdienst deelt je vermogen in drie groepen:

Schulden tellen pas mee boven de drempel van €3.800 per persoon. Niet in box 3 vallen onder meer je eigen woning en hypotheek (box 1), een aanmerkelijk belang van 5% of meer (box 2), je inboedel en je auto.

Erkende groene beleggingen horen bij de beleggingen, maar zijn in 2026 vrijgesteld tot €26.715 per persoon (€53.430 met fiscaal partner).

De Belastingdienst rekent in zes stappen:

1. Forfaitair rendement: 1,28% van je banktegoeden plus 6,00% van je beleggingen, min 2,70% van je schulden boven de drempel.
2. Rendementsgrondslag: je bezittingen min je schulden boven de drempel.
3. Grondslag sparen en beleggen: de rendementsgrondslag min €59.357 heffingsvrij vermogen.
4. Aandeel: stap 3 gedeeld door stap 2, als percentage afgerond op twee decimalen.
5. Box 3-inkomen: het forfaitaire rendement maal dat aandeel.
6. Belasting: 36% daarvan.

Het heffingsvrij vermogen gaat dus naar verhouding af van je spaargeld én je beleggingen, niet eerst van de beleggingen met het hogere forfait. Met onze box 3-rekenhulp doorloop je deze stappen met je eigen bedragen.

De percentages voor banktegoeden en schulden zijn voorlopig; de Belastingdienst stelt ze begin 2027 vast. Het voorgestelde forfait van 7,78% voor beleggingen is op 27 november 2025 per amendement geschrapt.

Formeel niet. Op 1 januari 2001 verving box 3 de toenmalige vermogensbelasting en de belasting over werkelijk ontvangen rente en dividend. Sindsdien wordt niet je vermogen zelf belast, maar een verondersteld inkomen daaruit. De Hoge Raad noemt dat de vermogensrendementsheffing. Tot en met 2016 was dat 30% over een forfaitair rendement van 4%, ofwel 1,2% per jaar over je vermogen boven de vrijstelling.

In de praktijk werkt het forfait als een vermogensheffing. Met alleen beleggingen betaal je in 2026 over elke euro boven het heffingsvrij vermogen 2,16% (36% van 6,00%), met alleen spaargeld 0,46% (36% van 1,28%). Dat ligt vast, of je vermogen nu 10% opbracht of verlies leed. Bij een lager rendement helpt de tegenbewijsregeling.

Stel: je hebt op 1 januari 2026 geen fiscaal partner, €35.000 spaargeld, €75.000 aan ETF's en een studieschuld van €8.800. Daarvan valt €5.000 boven de drempel van €3.800.

Stond de €75.000 ook op een spaarrekening, dan was de belasting €199. Met een fiscaal partner en hetzelfde gezamenlijke vermogen betaal je niets: met €7.600 schuldendrempel is de rendementsgrondslag €108.800, onder jullie heffingsvrij vermogen van €118.714.

Je eigen situatie reken je door met de rekenhulp.

Aangifte. Op je voorlopige aanslag rekent de Belastingdienst met het forfait. Vanaf belastingjaar 2025 kun je in je aangifte ook je werkelijke rendement doorgeven, voor 2021 tot en met 2024 met het formulier Opgaaf werkelijk rendement. De Belastingdienst rekent dan met het gunstigste van de twee.

Invullen. Ook beleggingen bij een buitenlandse broker geef je op. Bedragen in een andere munt reken je om met de wisselkoers van 1 januari. Bezittingen van je minderjarige kinderen tel je mee in je aangifte.

Dividend. Ontvangen dividend belast box 3 niet apart; het zit in het forfait. De ingehouden 15% dividendbelasting op Nederlandse aandelen verreken je als voorheffing met je inkomstenbelasting.

Volgens de Hoge Raad (arrest van 6 juni 2024) moet de Belastingdienst je werkelijke rendement belasten als dat lager is dan het forfaitaire. Dat werkelijke rendement rekent anders:

• rente en dividend plus waardeverandering, ook als je niets verkocht;
• geen heffingsvrij vermogen: het gaat om je hele vermogen;
• kosten zoals transactiekosten zijn niet aftrekbaar, rente op box 3-schulden wel;
• een negatief totaal wordt €0 en schuift niet door naar een ander jaar.

Met alleen spaargeld is de kans heel klein dat dit lager uitvalt, schrijft de Belastingdienst.