Wat is DNB?

De taken van DNB staan in de Bankwet 1998. De belangrijkste:

• Rentebeleid. De president van DNB zit in de Raad van Bestuur van de ECB, met de zes ECB-directieleden en de presidenten van de andere centrale banken in het eurogebied. Die raad neemt elke zes weken rentebesluiten, gericht op een inflatie van ongeveer 2%.
• Betalingsverkeer en financiële stabiliteit. DNB bevordert dat betalen goed werkt en dat het financiële stelsel als geheel stabiel blijft.
• Afwikkeling. Komt een bank in de problemen, dan kan DNB als afwikkelingsautoriteit ingrijpen. Uitgangspunt is dat daar geen publiek geld voor nodig is.
• Geld, goud en cijfers. DNB geeft bankbiljetten uit, beheert de Nederlandse goudvoorraad en maakt statistieken.

DNB bestaat sinds 1814.

Nederland verdeelt het financiële toezicht over twee toezichthouders. De AFM let op gedrag: krijg je eerlijke informatie en word je zorgvuldig behandeld? DNB houdt prudentieel toezicht: is een instelling financieel gezond genoeg om haar verplichtingen na te komen? DNB kijkt daarvoor onder meer naar buffers, risicobeheer en de geschiktheid en betrouwbaarheid van bestuurders.

Onder dat toezicht vallen banken, verzekeraars, pensioenfondsen, betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen. Ook bij een broker zonder bankvergunning, juridisch een beleggingsonderneming, beoordeelt DNB de financiële kant; de vergunning zelf geeft de AFM.

Sinds 4 november 2014 staan de grootste banken in het eurogebied onder direct toezicht van de ECB. In Nederland gaat het onder meer om ING, Rabobank en ABN AMRO. Toezichthouders van DNB werken mee in de gezamenlijke toezichtteams voor die banken; kleinere banken houdt DNB zelf in de gaten.

Van 21 mei 2020 tot eind 2024 moesten aanbieders van cryptodiensten zich bij DNB registreren. DNB controleerde toen of ze de regels tegen witwassen en terrorismefinanciering naleefden, de Wwft.

Sinds 30 december 2024 geldt de Europese MiCA-verordening. Daaronder geeft de AFM de vergunningen aan cryptodienstverleners en doet zij het grootste deel van het toezicht, in de regel ook dat op witwassen. Aanbieders met een DNB-registratie mochten tot 30 juni 2025 doorwerken zonder MiCA-vergunning.

DNB houdt nog wel prudentieel toezicht op cryptodienstverleners. Daarnaast ziet DNB toe op uitgevers van stablecoins: EMT's, gekoppeld aan één officiële munt zoals de euro, en ART's, gekoppeld aan iets anders, zoals een mix van munten of grondstoffen. Crypto's zelf vallen niet onder de depositogarantie of de beleggerscompensatie.

Stel: je spaart bij één bank die onder twee merknamen werkt, en je hebt daar ook een en/of-rekening met je partner. De bank gaat failliet en DNB activeert het depositogarantiestelsel.

Merknamen van dezelfde bank tellen samen, en een gezamenlijke rekening telt in principe voor ieder van jullie voor de helft. Jij krijgt daarom €100.000 vergoed. Voor de overige €5.000 is er geen garantie: of je die terugkrijgt, hangt af van wat er in het faillissement overblijft.

Een effectenrekening bij dezelfde bank telt niet mee. Je aandelen en ETF's zijn van jou en staan apart van het vermogen van de bank. Kan een failliete bank of broker ze toch niet teruggeven, bijvoorbeeld bij een tekort van €32.000, dan vergoedt het beleggerscompensatiestelsel maximaal €20.000.

Wil je weten of een bank, verzekeraar of betaalinstelling een vergunning heeft, zoek de naam dan op in het openbaar register van DNB. Brokers zonder bankvergunning en cryptoaanbieders staan in het register van de AFM. Een vergunning is volgens DNB geen garantie dat er niets misgaat; toezicht verkleint alleen het risico.

Banken uit een ander EU-land doen mee aan de depositogarantie van hun eigen land. Vergelijk je spaarrekeningen, kijk dan ook uit welk land de bank komt.

Amsterdam Trade Bank liet zien hoe dat in de praktijk gaat. Die bank ging op 22 april 2022 failliet; DNB activeerde dezelfde dag de depositogarantie en de beleggerscompensatie voor ruim 23.000 particuliere rekeninghouders. Het geld kwam uit het Depositogarantiefonds, dat de banken in Nederland sinds 2016 samen opbouwen. Wettelijk moet je binnen 7 werkdagen na een faillissement weer over je gegarandeerde geld kunnen beschikken; DNB stuurt je een brief met de stappen.

Kort gezegd: DNB kijkt of een instelling stevig genoeg staat om je geld terug te geven, de AFM of je als klant eerlijk wordt behandeld.