Wat is MiCA?

MiCA is officieel Verordening (EU) 2023/1114 en geldt rechtstreeks in alle EU-landen. De AFM en DNB spreken van MiCAR.

MiCA regelt drie dingen:

• Uitgifte van crypto. Wie een nieuwe munt aan het publiek aanbiedt, publiceert een witboek (whitepaper) met onder meer de risico's. Geen toezichthouder keurt dat witboek goed; dat staat ook op de eerste pagina. Munten zonder aanwijsbare uitgever, zoals bitcoin, vallen niet onder de regels voor uitgevers.
• Stablecoins. MiCA kent twee soorten stablecoins. E-moneytokens zijn gekoppeld aan één officiële munt, zoals de euro; alleen een bank of elektronischgeldinstelling mag ze uitgeven. Activagerelateerde tokens zijn gekoppeld aan iets anders, zoals een mix van munten.
• Cryptodiensten. Voor onder meer een handelsplatform, het wisselen van crypto, het uitvoeren van orders, advies en bewaring voor klanten is een vergunning nodig als aanbieder van cryptoactivadiensten (CASP).

Ook verbiedt MiCA handel met voorwetenschap en marktmanipulatie in crypto die tot de handel is toegelaten.

Een aanbieder met een MiCA-vergunning moet onder meer:

• eerlijk en professioneel in jouw belang handelen en correcte, heldere en niet-misleidende informatie geven, ook in reclame;
• je waarschuwen voor de risico's en zijn kosten op zijn website publiceren;
• je crypto apart houden van zijn eigen crypto en juridisch gescheiden van zijn vermogen, zodat zijn schuldeisers er bij een faillissement niet aan kunnen komen;
• je minstens elke drie maanden een overzicht van je posities geven;
• je euro's uiterlijk aan het eind van de volgende werkdag bij een bank of centrale bank onderbrengen, op een rekening die los staat van zijn eigen geld;
• je kosteloos een klacht laten indienen.

Een vergunning uit één EU-land geldt in de hele EU. Een aanbieder met een Oostenrijkse vergunning mag na een melding bij de toezichthouder daar ook Nederlandse klanten bedienen.

Stel: je bewaart 0,2 bitcoin bij een aanbieder met een MiCA-vergunning en raakt die kwijt door een hack die aan de aanbieder te wijten is. We nemen aan dat een bitcoin bij de hack €90.000 waard is en een maand later €100.000; dat zijn aannames, geen verwachtingen.

MiCA maakt de aanbieder aansprakelijk tot de marktwaarde op het moment van het verlies. De latere stijging van €2.000 krijg je dus niet vergoed. Ligt de oorzaak bij de blockchain zelf, buiten de invloed van de aanbieder, dan is hij niet aansprakelijk.

Kan een failliete cryptoaanbieder je niet terugbetalen, dan is er geen vangnet. Bij effecten zoals een ETF is dat anders: kan een failliete beleggingsonderneming ze niet teruggeven, dan keert het beleggerscompensatiestelsel tot €20.000 uit.

In Nederland geeft de AFM de MiCA-vergunningen en houdt zij toezicht op hoe cryptoaanbieders met klanten omgaan. DNB beoordeelt de prudentiële eisen, zoals het kapitaal. Banken en beleggingsondernemingen met een bestaande vergunning kunnen cryptodiensten aanbieden na een melding, een notificatie.

Nederland koos een overgangsperiode van zes maanden: aanbieders met een registratie bij DNB mochten tot 30 juni 2025 zonder MiCA-vergunning doorwerken. Vergelijk je cryptobeurzen, controleer dan in het register van de AFM of een aanbieder een vergunning heeft.

Aan de belasting verandert MiCA niets. Crypto valt in box 3, met een forfaitair rendement van 6,00% in 2026. Door de Europese DAC8-regels verzamelen cryptoaanbieders sinds 1 januari 2026 wel gegevens over de transacties en het saldo van hun klanten voor de Belastingdienst; de eerste rapportage volgt uiterlijk op 31 januari 2027. Meer lees je in crypto en belasting.

MiCA is geen keurmerk voor crypto:

• Geen bescherming tegen koersverlies. Toezicht gaat over de aanbieder, niet over de waarde van een munt. Een witboek moet zelfs vermelden dat een munt zijn waarde gedeeltelijk of volledig kan verliezen.
• Geen garantiestelsel. Crypto, ook een euro-stablecoin, valt niet onder het depositogarantiestelsel of het beleggerscompensatiestelsel.
• Niet alles valt eronder. Unieke tokens die niet uitwisselbaar zijn, zoals veel NFT's, vallen buiten MiCA, net als volledig gedecentraliseerde diensten zonder tussenpersoon. Een CFD op bitcoin is een financieel instrument en valt onder de regels voor beleggingen.
• Niet voor zelfbewaring. Bewaar je crypto in een eigen wallet, dan helpt MiCA je niet als je je sleutels kwijtraakt.