Wat is de spread bij beleggen?

In het Engels heet dit de bid-ask spread. Is de biedprijs €99,95 en de laatprijs €100,05, dan is de spread €0,10: 0,10% van de middenkoers van €100,00.

De prijzen komen van beleggers met orders in het orderboek en van market makers: handelaren die tegelijk een koop- en een verkoopprijs afgeven. Volgens Vanguard is de spread de vergoeding die een market maker nodig heeft om zijn kosten te dekken. Een gewone market maker mag zich terugtrekken; een market maker die de fondsuitgever heeft aangewezen, moet soms het grootste deel van de dag prijzen afgeven, met een maximale spread.

Je betaalt de spread één keer per aan- en verkoop samen: de helft bij kopen, de helft bij verkopen, gerekend vanaf de middenkoers. Anders dan transactiekosten staat hij niet op je orderbevestiging: hij zit in de koers.

Liquiditeit is hoe makkelijk je iets kunt kopen of verkopen zonder dat de prijs daardoor verschuift. Hoe meer kopers, verkopers en market makers, hoe dichter bied en laat bij elkaar liggen. Aandelen van grote bedrijven en ETF's op brede indexen hebben meestal een kleine spread; aandelen van kleine bedrijven, weinig verhandelde obligaties en kleine cryptomunten vaak een grote.

• De spread geldt voor een beperkte hoeveelheid. Is je order groter dan wat er tegen de beste prijs klaarstaat, dan gaat de rest tegen een slechtere prijs.
• Het tijdstip telt. Vlak na de opening en vlak voor het slot is de spread volgens Vanguard vaak breder. Bij plotselinge volatiliteit lopen market makers meer risico en vragen ze vaak meer. Een wereldwijde ETF heeft meestal de kleinste spread als ook de Amerikaanse beurzen open zijn.
• Bij een ETF telt de inhoud. Gespecialiseerde partijen kunnen bij de uitgever ETF-aandelen laten maken of inleveren. De spread weerspiegelt daarom de liquiditeit van wat het fonds bezit en zegt meer dan het handelsvolume van de ETF.

Liquiditeit heeft ook een tweede betekenis: hoe snel je een bezitting in geld kunt omzetten. Vrij opneembaar spaargeld heb je direct; aandelen en ETF's verkoop je op elke beursdag, maar tegen de koers van dat moment.

Wat je betaalt, hangt af van waar je order wordt uitgevoerd:

1. Op een beurs met een openbaar orderboek. De spread gaat naar de partij aan de andere kant, niet naar je broker.
2. Bij één handelsplaats of market maker. Zulke partijen betaalden brokers soms voor de orders van hun klanten: betaling voor orderstroom (payment for order flow, PFOF). De AFM vergeleek in 2022 twee van die handelsplatformen met een platform zonder PFOF: particuliere beleggers handelden er structureel tegen slechtere prijzen.
3. Bij een aanbieder die zelf de prijs vaststelt. Crypto-apps en CFD-aanbieders tonen vaak één koop- en één verkoopprijs, met hun opslag erin. Voor crypto bij Trade Republic staat in onze data een spread van 1–2%; Scalable Capital noemt voor crypto-ETP's een spreadtoeslag van 0,99% (FREE) of 0,69% (PRIME+).

Op een crypto-exchange met een orderboek, zoals Bitvavo, zie je de vergoeding apart: 0,15% als je order wacht (maker), 0,25% als je direct handelt (taker), plus dan de spread. Tarieven per platform staan bij de crypto-exchanges.

Stel: je koopt voor ongeveer €1.000 en verkoopt meteen weer, terwijl de koers niet beweegt. De koersen zijn voorbeelden.

In de app krijg je voor €1.000 ruim 19,80 munten, die direct €980,20 opbrengen.

Met €1 orderkosten per order betaal je voor kopen en verkopen €2 aan zichtbare kosten. Bij de ETF is de spread de helft daarvan, bij het kleine aandeel en in de app bijna tien keer zo veel. Met een limietorder op €100,00 betaal je voor de ETF €1.000,00 in plaats van €1.000,50, als er een verkoper voor die prijs komt.

Verborgen opslag. Verdient je broker zelf aan een opslag in de koers, dan moet hij die volgens de Europese toezichthouder ESMA als kosten laten zien: het verschil tussen zijn eigen prijs en jouw prijs. Die MiFID II-regel geldt ook voor crypto-ETP's, niet voor crypto's zelf: daarvoor geldt MiCA.

Best mogelijke uitvoering. Je broker moet voldoende maatregelen nemen voor het best mogelijke resultaat. Voor particuliere beleggers telt de prijs plus alle uitvoeringskosten; geen orderkosten maar een slechtere prijs is dus niet vanzelf goedkoper.

Betaling voor orderstroom. Volgens de AFM was PFOF in Nederland al verboden. Sinds 28 maart 2024 verbiedt de Europese MiFIR-verordening het in de hele EU. Landen waar het al gebeurde, mochten hun brokers tot 30 juni 2026 uitzonderen, alleen voor klanten in eigen land.

Belasting. Nederland heeft geen beurstaks. In box 3 betaal je over een forfaitair rendement op de waarde van je beleggingen op 1 januari; wat je aan spread betaalde, speelt daarin geen rol.