Wat is de TER van een ETF?

De TER is een terugblik: de beheerder deelt de kosten die het fonds in een periode van twaalf maanden betaalde door het gemiddelde fondsvermogen in die periode. Bij een nieuw fonds is het een schatting.

Je ziet de kosten nooit als afschrijving op je rekening. De beheerder verrekent ze doorlopend in de intrinsieke waarde van het fonds; iShares doet dat dagelijks. Op €10.000 is 0,20% per jaar ongeveer 5,5 cent per dag. De koers van je ETF en de rendementen op de factsheet zijn dus al na kosten.

Volgens de Europese rekenregels telt elke kostenpost van het fonds mee, tenzij die uitdrukkelijk is uitgezonderd. In de TER zitten onder meer de beheervergoeding, de bewaarbank, de fondsadministratie, de accountant, juridische kosten, toezichtskosten en distributiekosten.

Uitgezonderd zijn:

• de transactiekosten van het fonds zelf, zoals courtage en belastingen bij aan- en verkopen, bijvoorbeeld bij een herweging van de index;
• een prestatievergoeding (performance fee);
• rente op geleend geld;
• instap- en uitstapkosten.

Belasting die wordt ingehouden op dividend dat het fonds ontvangt, is geen kostenpost en zit niet in de TER. Die drukt wel je rendement: dat heet dividendlekkage.

Op de factsheet van het fonds. iShares noemt het TER, Vanguard OCF; beide bedoelen alle kosten van het fonds behalve de handelskosten.

Sinds 1 januari 2023 hebben ook ETF's en andere UCITS-fondsen een essentiële-informatiedocument (Eid, in het Engels KID). Daarin staan onder 'Lopende kosten' twee regels:

De lopende kosten in het Eid zijn dus ruwweg de TER plus de transactiekosten van het fonds. Een prestatievergoeding staat apart, onder 'Incidentele kosten'.

De TER zegt wat het fonds rekent. Wat je ervan merkt, zie je aan de tracking difference: het verschil tussen het rendement van het fonds en dat van de index over een periode. Dat kan groter zijn dan de TER, bijvoorbeeld door transactiekosten, maar ook kleiner. Opbrengsten uit het uitlenen van effecten moeten na kosten terug naar het fonds, en verschillen in belasting op dividend tussen fonds en index kunnen beide kanten op werken.

Volgens iShares haalde de iShares Core S&P 500 UCITS ETF (CSPX) in de twaalf maanden tot 31 juli 2025 16,03% in dollars, tegen 15,87% voor de S&P 500-index: 0,16 procentpunt beter, ondanks een TER van 0,07%.

De tracking error meet hoe sterk dat verschil schommelt; toezichthouder ESMA omschrijft het als de volatiliteit ervan. iShares neemt de standaardafwijking van de maandelijkse verschillen over 36 maanden, omgerekend naar een jaar. Voor CSPX was dat 0,02%, bij een verwachting van maximaal 0,10%. Loopt een fonds elke maand precies evenveel achter, dan is de tracking error vrijwel nul, hoe groot de tracking difference ook is.

De verwachte tracking error staat in het prospectus; de werkelijke tracking error en de tracking difference staan, met uitleg, in het jaarverslag.

Stel: je belegt eenmalig €10.000 voor twintig jaar. Het fonds haalt 6% per jaar vóór kosten; dat is een aanname voor dit voorbeeld, geen verwachting. Elk jaar gaat de TER eraf.

Het verschil loopt harder op dan de kosten per jaar: geld dat naar kosten gaat, groeit niet meer mee door samengestelde rente. De TER van veelgekozen ETF's staat in de tabel hieronder; meer fondsen vergelijk je met de ETF-vergelijker.

Informatie. Je broker moet je het Eid vóór de aankoop geven, en de AFM eist voor de Nederlandse markt een Nederlandstalige versie. Daarnaast stuurt hij je minstens eens per jaar een kostenoverzicht, als bedrag en als percentage. Daarin horen ook de kosten van je ETF's zelf, dus zie je de TER daar alsnog in euro's terug.

Toezicht. Het fonds zelf valt onder de toezichthouder van het land waar het gevestigd is. Van de 50 ETF's in onze vergelijker is dat 47 keer Ierland en 3 keer Luxemburg.

Belasting. De TER is niet aftrekbaar in box 3. In het forfaitaire stelsel spelen kosten geen rol, en ook bij de tegenbewijsregeling mag je kosten niet aftrekken. Omdat de TER in de koers zit, is de waardestijging die je daar opgeeft wel al na aftrek van de TER.

De TER en de transactiekosten van het fonds betaal je via de koers, bij elke broker even veel. Daar komen de kosten van het handelen bij:

• orderkosten per aan- en verkoop;
• de spread, het verschil tussen bied- en laatprijs;
• bewaarloon, als je broker dat rekent;
• valutakosten als je handelt in een andere munt dan de euro.

Die verschillen per broker.