Wat is een hefboom bij beleggen?

De hefboom is de verhouding tussen je positie en je eigen inbreng. Leg je €1.000 in voor een positie van €5.000, dan is je hefboom 5. De overige €4.000 leent de broker je, of die zit ingebouwd in het product.

• Het geleende deel kost geld, als rente of als financieringskosten in de prijs. Die lopen door zolang je positie openstaat.
• Kleine schommelingen worden groot. Bij hefboom 20 kost een daling van 5% je hele inleg. Hoe groter de volatiliteit, hoe sneller dat gaat.

Veel hefboomproducten hebben ook een shortversie, waarmee je short gaat: je verdient als de koers daalt.

Een derivaat is een product waarvan de waarde is afgeleid van een onderliggende waarde: een aandeel, een index zoals de AEX, een valuta, grondstof, rente of cryptomunt. Je bezit die niet zelf; je hebt een contract dat meebeweegt.

De bekendste derivaten zijn opties, futures (termijncontracten), swaps en CFD's. Een turbo is formeel een schuldbewijs van de uitgever met een ingebouwde stop-loss, maar werkt als een derivaat. Derivaten dienen om risico's af te dekken of om te speculeren.

De hefboom zit er meestal al in. Eén AEX-future op Euronext is €200 per indexpunt waard. Bij een stand van 900 punten is dat een positie van €180.000, waarvoor je alleen marge stort.

Bij beleggen op margin leen je geld van je broker of bank om meer aandelen of ETF's te kopen. In Nederland heet dat effectenkrediet. Je beleggingen zijn het onderpand. Je bezit de effecten echt, maar de lening moet je volledig terugbetalen, wat de koers ook doet.

De broker bepaalt per belegging hoeveel je erop mag lenen. Dalen je beleggingen, dan daalt dat bedrag mee. Is je lening dan hoger dan toegestaan, dan volgt een margin call: je moet bijstorten of verkopen. Doe je niets, dan kan de broker volgens de voorwaarden je posities zelf verkopen, op een moment dat jij niet kiest.

Stel: je hebt €1.000 en neemt met hefboom 5 een positie van €5.000 in een aandeel; €4.000 is geleend. Kosten laten we eerst weg.

Bij −25% ben je meer kwijt dan je inbracht. Bij effectenkrediet of een future betaal je die €250 bij. Anders gaat het bij:

• een CFD op een aandeel: je stort minstens 20% marge, hier €1.000. Staat er verder niets op je rekening, dan moet de aanbieder je positie sluiten zodra je verlies boven de €500 komt, de helft van je marge: bij een daling van iets meer dan 10%. Onder nul kom je niet.
• een turbo: raakt de koers het stop-lossniveau, dan stopt de turbo. Meer dan je inleg verlies je niet.

Met 6% rente per jaar (een aanname) kost de lening €240 per jaar. Na een jaar moet de koers dan 4,8% hoger staan om quitte te spelen.

Hefboomlimieten. Sinds 19 april 2019 beperkt de AFM de verkoop van CFD's aan particuliere beleggers, na Europese ESMA-maatregelen uit 2018. Sinds 1 oktober 2021 gelden dezelfde maximale hefbomen voor turbo's:

Bij turbo's geldt de grens bij aankoop; nadert de koers het stop-lossniveau, dan loopt de hefboom op. Aanbieders tonen een risicowaarschuwing, meestal met het percentage klanten dat verlies leed. In AFM-onderzoek uit 2020 leed 68% van de particuliere turbobeleggers verlies over dertien maanden; hun gemiddelde resultaat was −€2.680. Wie zich als professionele belegger laat indelen, verliest deze beschermingen.

Passendheidstoets. Derivaten gelden onder MiFID II als complexe producten. Daarvoor en voor effectenkrediet moet je broker eerst vragen naar je kennis en ervaring, en je waarschuwen als het product niet bij je past.

Belasting. In box 3 tellen opties en turbo's mee met hun waarde op 1 januari, als belegging (6,00% forfaitair over 2026). Effectenkrediet telt boven de drempel van €3.800 per persoon mee als box 3-schuld (forfaitair 2,70%, voorlopig). Bij de tegenbewijsregeling is rente op die schuld de enige kostenpost die je mag aftrekken.