Wat is rendement?

De basisformule is:

Rendement = (eindwaarde − beginwaarde + ontvangen uitkeringen) ÷ beginwaarde × 100%

Dat totaalrendement bestaat uit twee delen:

• Koersrendement: de verandering van de koers. Stijgt je aandeel van €40 naar €44, dan is dat 10%.
• Direct rendement: wat je tussentijds ontvangt, zoals dividend of rente. €1,20 dividend op dat aandeel is 3%.

Samen is dat 13%. Bij een accumulerende ETF belegt het fonds het dividend opnieuw, dus zit je hele rendement in de koers.

Stort je tussendoor bij, dan werkt deze formule niet: een storting is geen rendement. Het tijdgewogen rendement meet dan hoe de belegging zelf presteerde, los van je stortingen. Het geldgewogen rendement telt het moment en de grootte van je stortingen mee en laat zien wat jouw euro's opleverden.

Het rekenkundig gemiddelde is de som van de jaarrendementen gedeeld door het aantal jaren. Het meetkundig gemiddelde, ook gemiddeld jaarlijks rendement of CAGR, is het vaste percentage per jaar waarmee je van je beginbedrag bij je eindbedrag komt: (eindwaarde ÷ beginwaarde) tot de macht 1/aantal jaren, min 1.

Je €1.000 stijgt 50% naar €1.500 en daalt daarna 50% naar €750. Rekenkundig is dat gemiddeld 0% per jaar, terwijl je €250 kwijt bent. Meetkundig is het ongeveer −13,4% per jaar; dat klopt met je rekening.

Het meetkundig gemiddelde is nooit hoger dan het rekenkundige. Het verschil groeit naarmate de jaarrendementen meer uiteenlopen, dus bij een hogere volatiliteit. Voor vooruitrekenen is het meetkundig gemiddelde het juiste getal: daarin zit het effect van samengestelde rente al verwerkt.

Dat hangt af van waarin je belegt en van de periode. Een veelgebruikte maatstaf is de MSCI World-index, met grote en middelgrote bedrijven uit 23 ontwikkelde landen. In euro's, met herbelegde dividenden na bronbelasting, was het meetkundig gemiddelde 6,64% per jaar, van 29 december 2000 tot en met 31 augustus 2026. Over de jaren 2012 tot en met 2025 was het 12,68% per jaar (rekenkundig 13,35%).

Daarachter zitten grote schommelingen: 31,07% in 2021, −12,78% in 2022. Tussen mei 2001 en maart 2009 zakte de index op het diepste punt 53,60% onder zijn top.

In een index zitten geen fondskosten, transactiekosten of box 3-heffing, dus je eigen rendement na kosten en belasting ligt meestal lager. Rendement uit het verleden is geen voorspelling, en een hoger verwacht rendement gaat samen met meer risico.

Stel: je koopt 100 aandelen van €50 en betaalt €3 transactiekosten, samen €5.003. Na een jaar staat de koers op €53 en heb je €1,50 dividend per aandeel ontvangen. Je verkoopt en betaalt weer €3. Koers en dividend zijn aannames.

De eerste drie regels zijn berekend over €5.000, de vierde over je totale uitgave van €5.003. De laatste regel is het reëel rendement: (1 + rendement) ÷ (1 + inflatie) − 1, met de 3,3% inflatie die het CBS voor 2025 mat. Beleg je in een fonds, dan zit de TER al in de koers en trek je die niet nog eens af.

Belasting. Voor box 3 telt niet je werkelijke rendement, maar een forfaitair rendement over je vermogen op 1 januari. Voor 2026 is dat 6,00% voor beleggingen en 1,28% (voorlopig) voor banktegoeden. Het heffingsvrij vermogen is €59.357 per persoon, het tarief 36%. Heb je op 1 januari 2026 alleen €100.000 aan beleggingen en geen fiscale partner, dan betaal je ongeveer €878. Dat is 0,88% van je vermogen, ongeacht je werkelijke winst of verlies. Was je werkelijke rendement lager, inclusief ongerealiseerde koersveranderingen, dan kun je dat aantonen met de tegenbewijsregeling. Reken je eigen situatie door met de box 3-calculator. Belasting over je werkelijke rendement komt er mogelijk vanaf 2028, maar dat is nog niet zeker.

Dividendbelasting. Op dividend van Nederlandse bedrijven wordt 15% dividendbelasting ingehouden. Dat is een voorheffing: je verrekent het in je aangifte met je inkomstenbelasting.

Reclame. Toont een beleggingsonderneming historisch rendement, dan moet dat volgens de Europese MiFID II-regels over de vijf voorgaande volledige jaren gaan (of de hele periode als die korter is), met periode en bron erbij en een duidelijke waarschuwing dat resultaten uit het verleden geen betrouwbare indicator zijn voor de toekomst. De AFM ziet daarop toe.

Rente is het percentage dat een bank je vooraf belooft voor je spaargeld; een variabele rente kan wel veranderen. Rendement is de uitkomst achteraf en kan negatief zijn; rente is één vorm van direct rendement.

Spaargeld valt tot €100.000 per persoon per bank onder het depositogarantiestelsel. Beleggingen hebben geen garantie op rendement: het beleggerscompensatiestelsel dekt tot €20.000 alleen geld en effecten die een failliete beleggingsonderneming niet kan teruggeven, geen koersverlies. De calculator Sparen of beleggen zet beide naast elkaar.