Wat is de AEX?

Volgens het reglement van Euronext komt een bedrijf in aanmerking als het in euro's op Euronext Amsterdam wordt verhandeld, met Amsterdam als referentiemarkt, en minstens 15% van zijn aandelen vrij verhandelbaar is. Ook moet het aandeel genoeg omgaan: een bedrijf van buiten de AEX-familie heeft over twaalf maanden minstens €2 miljard omzet nodig, of een omloopsnelheid van minstens 15%.

Daarna rangschikt Euronext de bedrijven op hun vrij verhandelbare beurswaarde, de free float marktkapitalisatie: aandelen die vastzitten bij bijvoorbeeld een grootaandeelhouder tellen niet mee. De nummers 1 tot en met 28 gaan erin; op plaats 29 tot en met 32 krijgen bedrijven die er al in zitten voorrang. Die buffer voorkomt dat de samenstelling bij elke koersbeweging wisselt.

Elk kwartaal herziet Euronext de index, in maart het uitgebreidst. Het gewicht van een bedrijf volgt ook de vrij verhandelbare beurswaarde, met een maximum van 15% bij elke herziening. Tussendoor kan een gewicht hoger uitkomen: eind juni 2026 woog ASML 15,63%, Shell 14,60% en Unilever 12,24%.

Een beursindex vat de koersen van een vaste groep beleggingen samen in één getal. De stand in punten zegt weinig; het gaat om de verandering. Gaat een index van 1.000 naar 1.010 punten, dan is de mand 1% meer waard. Een index dient als meetlat voor rendement en als basis voor indexfondsen, ETF's, opties en turbo's.

Indexen verschillen op drie punten:

• Wat erin zit: één land, zoals de AEX of de DAX, een regio, de hele wereld, een sector of obligaties.
• Hoe ze wegen: meestal naar vrij verhandelbare beurswaarde. Euronext berekent daarnaast een gelijk gewogen AEX Equal Weight.
• Of dividend meetelt: de AEX is een koersindex. Keert een bedrijf dividend uit, dan daalt de koers meestal met ongeveer dat bedrag en zakt de index mee. Euronext publiceert ook een AEX Gross Return, met herbelegd brutodividend, en een AEX Net Return, met dividend na bronbelasting.

De Duitse DAX rekent in zijn bekendste versie wel dividend mee, dus het rendement van AEX en DAX is niet zomaar vergelijkbaar.

In dezelfde familie volgen onder de AEX:

• AMX: de volgende 25 bedrijven, de middelgrote fondsen (midkap).
• AMS Next 20: maximaal 20 kleinere bedrijven daarna. Tot september 2025 heette deze index AScX en telde hij 25 bedrijven.

ETF's op bredere indexen vergelijk je in de ETF-vergelijker.

Het verschil in diversificatie is groot. De tien grootste bedrijven waren in de AEX eind juni 2026 samen 75,01% van de index, in de MSCI World eind augustus 2026 26,61%.

Gewicht. Stel: ASML weegt 15,63% en stijgt op een dag 4%, terwijl de rest gelijk blijft. De AEX stijgt dan ongeveer 15,63% × 4% = 0,63%. Stijgt het kleinste bedrijf (gewicht 0,359% eind juni 2026) 4%, dan beweegt de AEX maar ongeveer 0,01%.

Dividend. Stel: je belegde begin 2025 €10.000 precies volgens de index, zonder kosten of eigen belasting. Volgens Euronext:

Het verschil van €291 is herbelegd dividend. Van 3 januari 1983 tot eind juni 2026 steeg de koersindex gemiddeld 7,59% per jaar, de brutoversie 11,14%. Zo groeide €1.000 tot ongeveer €24.000, of met herbelegd dividend tot ongeveer €99.000. Rendement uit het verleden is geen voorspelling.

Belasting. AEX-aandelen en AEX-trackers vallen in box 3 onder beleggingen, met voor 2026 een forfaitair rendement van 6,00% over de waarde op 1 januari. De Belastingdienst berekent dat over je hele vermogen en belast daarvan het aandeel boven het heffingsvrij vermogen (€59.357 per persoon) tegen 36%.

Dividendbelasting. Een in Nederland gevestigd bedrijf houdt 15% dividendbelasting in, die je verrekent in je aangifte inkomstenbelasting. Niet elk AEX-bedrijf doet dat: Shell verplaatste zijn fiscale vestiging naar het Verenigd Koninkrijk en houdt geen Nederlandse dividendbelasting meer in. Ook een in Ierland gevestigde AEX-tracker houdt op zijn uitkeringen geen Nederlandse dividendbelasting in. Belasting die het fonds zelf niet kan terugvragen, heet dividendlekkage.

Toezicht. De AFM volgt de koersen doorlopend en treedt op tegen marktmisbruik: handel met voorwetenschap en marktmanipulatie. Dreigen beleggers niet allemaal tegelijk dezelfde informatie te krijgen, dan kan de AFM de handel op Euronext stilleggen.

• Geen afspiegeling van de Nederlandse economie. Alleen beursgenoteerde bedrijven tellen mee, gewogen naar beurswaarde, en daaronder ook bedrijven die elders gevestigd zijn, zoals Shell.
• Geen product. De index zelf koop je niet, wel een tracker of ander product dat hem volgt.