Wat is technische analyse?

Technische analyse gaat ervan uit dat de koers alle bekende informatie al weerspiegelt, dat koersen vaak een tijd dezelfde kant op bewegen en dat beleggers in vergelijkbare situaties vergelijkbaar reageren. Je bestudeert daarom alleen koers en handelsvolume: een stijging met veel omzet geldt als sterker signaal dan een stijging met weinig handel.

De meest gebruikte grafiek is de candlestick- of kaarsengrafiek, die uit Japan komt. Elke kaars toont één periode. Het lichaam loopt van openingskoers naar slotkoers, meestal groen bij een hogere slotkoers en rood bij een lagere; de lonten (wicks) tonen de hoogste en laagste koers. Een lange onderlont onder een klein lichaam betekent dat de koers diep zakte maar herstelde. Een daytrader kijkt vaak naar kaarsen van één of vijf minuten, een belegger met een horizon van weken naar daggrafieken.

• Trend. Hogere toppen en hogere bodems vormen een stijgende trend, lagere toppen en bodems een dalende.
• Steun en weerstand (support and resistance). Steun is een koersniveau waar een daling eerder stopte, omdat daar kennelijk genoeg kopers waren; weerstand is een niveau waar een stijging vastliep. Een doorbraak geldt als signaal. Sommige beleggers zetten een stop-loss order net onder een steunniveau.
• Voortschrijdend gemiddelde (moving average). Het gemiddelde van de slotkoersen over een vast aantal dagen, vaak 50 of 200. Stijgt een kort gemiddelde boven een lang uit, dan heet dat een golden cross; zakt het eronder, een death cross. Een gemiddelde loopt altijd achter de koers aan.
• RSI (Relative Strength Index). Een getal tussen 0 en 100 dat de recente koersstijgingen afzet tegen de dalingen. J. Welles Wilder introduceerde de RSI in 1978 en rekende met 14 periodes. Boven 70 noemde hij een aandeel overgekocht, onder 30 oververkocht.

Het onderzoek is gemengd, en hoe strenger de toets, hoe minder er overblijft.

• Een overzicht uit 2007 is overwegend positief. Van 95 studies die Park en Irwin bekeken, vonden 56 winstgevende handelsregels, 20 niet en 19 gemengd; de winsten golden in elk geval tot begin jaren negentig. Wel hadden de meeste studies zwakke plekken, zoals achteraf de best werkende regel kiezen (data snooping) en moeite met het inschatten van risico en transactiekosten.
• Strengere toetsen zijn negatief. Bajgrowicz en Scaillet (2012) testten duizenden handelsregels op dagkoersen van de Dow Jones-index van 1897 tot 2011. Vooraf had een belegger nooit kunnen weten welke regels het best zouden werken, en zelfs achteraf verdween de extra opbrengst al bij lage transactiekosten.
• Professionals gebruiken het als aanvulling. Van 692 ondervraagde fondsbeheerders in vijf landen gaf 87% technische analyse enig gewicht (Menkhoff, 2010). Fundamentele analyse woog gemiddeld veel zwaarder, maar voor voorspellingen over enkele weken was technische analyse de belangrijkste methode.

Bovendien laat een grafiek vaak meerdere lezingen toe.

De RSI uitrekenen. Stel: een aandeel sloot de afgelopen 14 handelsdagen 9 keer hoger en 5 keer lager. De stijgingen tellen op tot €8,40, de dalingen tot €4,20.

1. Gemiddelde stijging: €8,40 ÷ 14 = €0,60.
2. Gemiddelde daling: €4,20 ÷ 14 = €0,30.
3. Relatieve sterkte: €0,60 ÷ €0,30 = 2.
4. RSI: 100 − 100 ÷ (1 + 2) = 66,7.

Dat blijft onder Wilders grens van 70. Daarna rekent Wilder verder met (13 × vorig gemiddelde + stijging of daling van die dag) ÷ 14.

De kosten van signalen. Stel dat je twintig keer per jaar op een signaal met €5.000 in- en uitstapt. Bij €3 per order betaal je 40 × €3 = €120. Bij een spread van 0,10% verlies je per rondje €5, dus 20 × €5 = €100. Samen €220, of 4,4% van €5.000: dat moeten je signalen eerst terugverdienen. Het aantal transacties, de orderkosten en de spread zijn aannames; reken je eigen situatie door met de kostenvergelijker.

Belasting. Als particulier val je met je beleggingen in principe in box 3. Daar rekent de Belastingdienst over 2026 met een forfaitair rendement van 6,00% op je beleggingen op 1 januari, niet met je werkelijke winst. Een winstgevende trade wordt dus niet apart belast en een verlies kun je niet aftrekken. Was je werkelijke rendement lager, dan kun je dat aantonen met de tegenbewijsregeling. De Wet werkelijk rendement box 3 zou dit veranderen, maar de Eerste Kamer hield de stemming op 30 juni 2026 aan.

Signalen en cursussen. De AFM bekeek in 2021 zo'n 150 finfluencers die zich op sociale media over beleggen uitlaten. Van hen verkochten er 24 koop- en verkoopsignalen, bijvoorbeeld via dagelijkse appjes, en 50 boden cursussen of trainingen aan, van een gratis uur tot een meerdaagse training van €1.000. Geen van hen had een AFM-vergunning.

Regels voor analyses. Een openbare koop- of verkooptip is volgens de AFM al snel een beleggingsaanbeveling: feiten en meningen moeten dan gescheiden zijn, met bronnen erbij, en een eigen belang moet worden gemeld. Persoonlijk advies ('in jouw situatie zou ik …') mag alleen met een AFM-vergunning, sinds 30 december 2024 ook bij crypto.

Veel professionals combineren beide: fundamentele analyse voor wat ze kopen, technische analyse voor wanneer.