Wat is een bull- en een bearmarkt?

De Amerikaanse beurstoezichthouder SEC hanteert op haar voorlichtingssite Investor.gov deze vuistregels:

• Bearmarkt: een brede index daalt over minstens twee maanden 20% of meer.
• Bullmarkt: een brede index stijgt over minstens twee maanden 20% of meer.

FINRA, de Amerikaanse zelfregulerende toezichthouder op brokers, noemt een daling van minstens 10% een correctie. Je meet vanaf de vorige top, meestal op slotkoersen. Het label hangt dus af van de index, de munt en soms een paar tiende procent.

Wie een stijging verwacht, noemt zich bullish; wie een daling verwacht, bearish. Ezelsbruggetje: een stier stoot met zijn horens omhoog, een beer slaat met zijn klauw omlaag.

De tabel toont grote dalingen van de MSCI World, een wereldindex van grote en middelgrote bedrijven in ontwikkelde landen: de koersindex zonder dividend, op slotkoersen.

In 2020 duurde de daling in euro's nog geen vijf weken, en op 9 april stond de index alweer 20% boven de bodem. Na de kredietcrisis was de koersindex in euro's pas in januari 2014 terug op de top van juni 2007.

En de munt telt mee. In 2022 werd de dollar duurder, waardoor de daling in euro's onder de 20% bleef. In 2025 gebeurde het omgekeerde: in dollars een correctie, in euro's een bearmarkt. Dat is valutarisico in de praktijk. Een MSCI World-ETF als IWDA volgt voor jou de koers in euro's.

Een all-time high (ATH) is de hoogste koers ooit, meestal de hoogste slotkoers. In een bullmarkt zijn records gewoon: de MSCI World sloot in euro's in 2021 en in 2024 elk op 72 handelsdagen op een recordstand, in 2022 op twee en in 2023 op één. Een record zegt dat de koers is gestegen, niet wat hij daarna doet.

FOMO staat voor fear of missing out: de angst een stijging mis te lopen terwijl anderen eraan verdienen. In een AFM-onderzoek uit februari 2018 noemden Nederlandse cryptobeleggers dat zelf als motief. Voor 82% van wie in 2018 instapte, speelde mee dat steeds meer kennissen in crypto's stapten; bij wie in 2016 of eerder begon, was dat 43%. De AFM zag 'kenmerken van een klassieke bubbel'.

In een bearmarkt overheerst juist de angst voor verdere daling. FINRA beschrijft hoe paniekverkopen zichzelf kunnen waarmaken: als veel beleggers tegelijk en zonder goed nadenken verkopen, daalt de koers ook echt.

Stel: je hebt €10.000 in een ETF op een wereldindex en de koers daalt 34%, ongeveer zoals de MSCI World in euro's begin 2020. Je bezit is dan €6.600 waard. Om terug te komen op €10.000 is €3.400 extra nodig: een stijging van ruim 51%.

Wie periodiek belegt, heeft dezelfde rekensom in zijn voordeel. Leg je €200 in bij een koers van €66 in plaats van €100, dan krijg je 3,03 stukken in plaats van 2. Komt de koers terug op €100, dan is die inleg €303 waard. Of en wanneer dat herstel komt, weet niemand vooraf. Kosten en dividend laten we hier buiten beschouwing.

Voor Nederlandse aandelen is de AEX de bekendste graadmeter. Beleg je wereldwijd, dan zegt een wereldindex in euro's meer over je eigen portefeuille.

In box 3 telt de waarde van je beleggingen op 1 januari. Over 2026 rekent de Belastingdienst met een forfaitair rendement van 6,00% op beleggingen, ook als de beurs dat jaar daalt. Met de tegenbewijsregeling kun je aantonen dat je werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire. Daarin tellen ook koersdalingen mee van beleggingen die je niet hebt verkocht.

Is je totale werkelijke rendement over een jaar negatief, dan zet de Belastingdienst het op €0 en betaal je over dat jaar geen box 3-belasting. Het verlies mag je niet verrekenen met een ander jaar.

• Correctie: een daling van minstens 10% vanaf de top.
• Bearmarkt: een daling van 20% of meer van een brede index.
• Crash: een zeer snelle, scherpe daling in dagen of weken; een vaste grens is er niet.
• Recessie: een terugval van de economie, gemeten aan het bbp; het gaat niet over koersen.

Een bearmarkt is ook iets anders dan volatiliteit. Die meet hoe sterk koersen schommelen, omhoog én omlaag.